Punicorum Libri Septemdecim 11

	Punicorum Libri Septemdecim 11

597. _moras proferre_, ut _moras trahere_ dixit Virg. Æ. X, 888, et     _moras producere_ Terent. And. III, v, 9.     --_moræ_ propr. non proferuntur, sed meta, finis, Schmid.     --_abrumpere vitam quærunt_ ut ap. Virg. Æ. IV, 631, _invisam     quærens abrumpere lucem_. Locutio a Parcarum filo petita. Conf. ad     VII, 33.     598. _gravantur lucem_ tolerare, vel propter lucem; βαρύνονται τὸν     βίον, ægre ferunt vitam, ipsis gravem et molestam. _Gravamur re_,     quam quum maxime sustinemus et utcumque ægre ferimus; at _gravamur     rem_, quam, si jam ferimus, tentamus excutere, vel nondum susceptam     recusamus ac procul habemus: quod pluribus docent, a Drak. laudati,     Gronov. ad Sen. Thyest. v. 106, ad Liv. XXI, 23, et in Diatr. Stat.     c. 24, et Græv. ad Justin. XX, 2.     599. Conf. Liv. XXI, 14 et Appian. Hisp. c. 12.     --_struere_ voc. propr. de acervo et rogo: unde _strues_.     600. _stetit_ ut ap. Virg. Æ. III, 63, et Val. Flacc. I, 98.     601. _Longæ pacis opes_, longa pace quæsitas, quæ eleganter _mites     opes_ vocantur XIV, 653; Draken.     602. _Callaico_ conf. ad v. 397.     603. _Dulichia Zacyntho_ vid. ad I, 289 et 379.     604. _Rutulorum_ conf. I, 291 seq.       597. _perferre_ Put. et R. 2.       598. _luceque_ Put.       601. _Longæ_ Col. Vulgo _Longas_ prob. Dausq., ut longa series       comportantium opes fuerit, aut longo tempore comportarint. Male!   Huc quidquid superest captis, clipeosque, simulque               605   Infaustos jaciunt enses, et condita bello   Effodiunt penitus terra, gaudentque superbi   Victoris prædam flammis donare supremis.     605. _captis_, mox capiendis, vel qui sibi jam capti videbantur. Qui     brevi in hostium potestate erant futuri, Schmid. Conf. V.L.     606. _condita_ aurum argentumque _bello_, in belli usum, et belli     tempore.     608. _flammis supremis_, rogo, ut _ignis supremis_ ap. Ovid. Am. I,     xv, 41.       605. _raptis_ quidam antt. _superest parti_, h. rerum partarum,       vel _gazæ_ conj. N. Heins. _carptim_ refinxit Lefeb. Propius ad       literarum ductum accederet _raptim_, et ita Liv. XXI, 14, _in       ignem ad id raptim factum conjicientes_, etc.       607. _penitis terræ_ conj. nescio quis, a Drak. refutatus.       _terra_, non _terræ_, Col. quod et conj. Dausq.       608. _damnare_ tanquam efficacius malebat N. Heins.     Quæ postquam congesta videt feralis Erinnys,   Lampada flammiferis tinctam Phlegethontis in undis               610   Quassat, et inferna superos caligine condit.   Inde opus adgressi, toto quod nobile mundo   Æternum invictis infelix gloria servat.     610. Loca simil. infra XII, 714; et Claud. in Rufin. I, 121, 122.     Drak. qui etiam _lampada_ proprium Furiarum gestamen esse notavit     coll. Prop. I, iii, 70 (ubi v. Broukh.); Sen. Thyest. 251, et Med.     15, al.     611. _superos_, homines, vel locos, ut contra _inferi_.     612. Ornatissima urbis fame confectæ, hominumque a desperatione     omnium rerum ad rabiem versorum, imago, lineis quasi et coloribus     variis, iisque fortissimis, distincta: et hanc animus magis     abhorret, quam justo miserationis sensu contemplatur, ita nihil fere     eorum, quæ ad fœditatem rei facinorumque atrocitatem declarandam     augendamque valere possint, poeta prætermisit. Ipsa Tisiphone,     adscititia specie abjecta, horrendam Furiæ formam resumit,     miserosque homines, in furorem conjectos, ad cædes cognatorum     perpetrandas concitat. Si Appiano b. Hisp. c. 12, fides habenda,     Saguntini, noctu eruptione in Pœnorum stationes facta, omnes occisi     sunt, et tum mulieres, obtruncatis prius liberis, vel suspendio     vitam amiserunt, vel ex tectis se præcipitarunt.     --_opus_, suicidium et combustionem.     --_nobile_, memorabile, clarum.     613. _invictis_, quorum mens et fides erga Romanos invicta fuit.       610. _tinctam_, hoc accensam, _Phlegethontis in undis_ scripti.       _tractam Phlegethontis ab undis_ editi.       613. _in victis_ libri antt. teste Lefeb. _Æternum victis infelix       g. servet_ frustra conj. N. Heins.   Princeps Tisiphone, lentum indignata parentem,   Pressit ovans capulum, cunctantemque inpulit ensem,              615   Et dirum insonuit Stygio bis terque flagello.   Invitas maculant cognato sanguine dextras,   Miranturque nefas aversa mente peractum,   Et facto sceleri inlacrimant: hic, turbidus ira,   Et rabie cladum, perpessæque ultima vitæ,                        620   Obliquos versat materna per ubera visus:     614. Furiæ tribuitur, quod insania et furor efficit:     --_lentum_ et _cunctantem_, quia debilis senum manus, ipsique a     tam diro facinore abhorrent.     615. _Pressit_, inpressit, infixit altius, adjuvit manum in gladio     alte, capulo tenus, infigendo. Conf. VI, 703.     616. Cf. Virg. Æn. VI, 570 sq.       614. _parentem_ Col. et Oxon. Vulgo _parentum... capulum_ probb.       Dausq. Cell. Lefeb. Nihil fere interesse videtur. _parente_ Parm.       _parentẽ_ R. 2. _letum indignata parentem_ corrig. D. Heins.       _lentum i. pavere capulum_, vel _paventum_, vel _letum, ind.       paventes_ tentabat N. Heins.       618. _aversa mente_, Col., h. alio versa, alienata, judice Modio;       vel aversa a scelere, abhorrente ab eo, repugnante, _invita_.       Vulgo _adversa_, quam renitentem, cum fatali Tisiphones impulsu       pugnantem interpretatur Dausq. qui male provocat ad Plaut. Pseud.       I, iii, 8; ubi non _animo adverso_, sed _re adversa_ legendum.       620. _perpessusque_ emend. et recepit Lefeb.       621. _nisus_ malebat D. Heins. cf. I, 64. Dausq. contra monet,       aciem oculorum ab iratis obliquari, eosque limis intueri. Sed       melius forte vulgata lectio vindicari potest, coll. Ovid. Met.       VII, 340 _haud tamen ictus Ulla suos spectare potest, oculosque       reflectunt; Cœcaque dant sævis aversæ vulnera dextris_.   Hic, raptam librans dilectæ in colla securim   Conjugis, increpitat sese, mediumque furorem   Projecta damnat stupefactus membra bipenni.   Nec tamen evasisse datur: nam verbera Erinnys                    625   Incutit, atque atros insibilat ore tumores.     623. _increpitat sese_, damnat et abominatur facinus peractum, _et     damnat medium furorem_, in medio actu crimen suum adnoscit; Ern.     --_medium furorem damnat_, h. cædem semiperfectam. A contextu et     usu loquendi abhorret Schmidii explicatio: summum f. priusquam     incipiat decrescere.     624. _stupefactus_, torpens, κατὰ _membra_.     625. _Nec tamen evasisse_, effugere cædem, ea abstinere, _datur_     marito: nisi malis _evasisse_ mortem _datur_ conjugi.     --_verbera Incutit_, ut ap. Virg. Æn. VII, 336 et 451. Furia     acrius urgebat, et furorem ardoremque, qui resederat, rursus     excitabat ad cædem perficiendam.     626. _insibilat ore_, præclare pro vulg. inspirat, anguium quasi     sibilo inmittit. Cf. v. 546 sq.       626. _tumores_, ed. Parm. egregie, h. iram et furorem. Nam _rabie       fera corda tument_ Virg. Æn. VI, 49: οἰδάνεται κραδίη χόλῳ et       _fervens difficili bile tumet jecur_. Vid. not. ad v. 327. Jani ad       Horat. Od. I, xiii, 4. Heins. ad Claud. Ep. ad Hadrian. v. 7.       Gronov. ad Liv. XXXIII, 11. Bentl. ad Horat. A. P. 197. Burm. ad       Virg. Æn. VIII, 40, et ad Lucan. V, 53; ubi monet, _tumere_ de       omni graviore animi motu, inpr. de ira usurpari, metaphora ab       irato mari ducta, quod _tumere_ dicatur, Vulgo _atros ...       timores_, quibus μελαγχολίαν, furorem et insaniam, innui putabat       D. Heins. quod tamen locus Hor. Od. II, xix, 5, mihi certe non       persuasit.   Sic thalami fugit omnis amor, dulcesque marito   Effluxere tori, et subiere oblivia tædæ.   Ille jacit, totis connisus viribus, ægrum   In flammas corpus, densum qua turbine nigro                      630   Exundat fumum piceus caligine vertex.     628. _Effluere_ ex animo, vel _excidere_ et _decidere pectore_     dicuntur, quæ obliviscimur. Vid. Broukh. ad Tibull. III, i, 20.     631. Cf. v. 659. _Exundat_ κατὰ _fumum vertex piceus     caligine_, h. atra fumi nubes simul cum flamma emergit: nam flamma     et fumus undæ modo, seu fluctuatim exsurgunt: unde poetis _undæ_ et     _undare_, seu _exundare_, ac _fluere_ dicuntur. Vid. Ind. et cf.     Virg. Ge. I, 472, et Æn. II, 609; VIII, 257; inpr. XII, 673. Plura     exempla desideranti suppeditabunt N. Heins. ad VII, 355; et Burm. ad     Val. Fl. II, 196.     --_vertex_ flammæ ut IV, 306; VII, 355; VIII, 655. Sic et _apex_,     X, 558; et ap. Virg. Æn. II, 683, ubi vid. Heyne. _Sordidum flammæ     trepidant rotantes Vertice fumum_, Hor. Od. IV, xi, 11, ubi vid.     Jani.       629. _connisum_, non _connixum_, Col. Hoc Dausq., illud N. Heins.       et Drak. tuentur. Vid. ad v. 123.       631. _fumum_ Col. _sumas_, vel _summa_ vett. libri, unde _fumans_       recentt. quod perperam servavit Lefeb. _vortex_ forte leg., ut ap.       Virg. Æ. XII, 673, si verum est, quod vulgo putant, _verticem_ de       cujusvis rei summitate, κορυφῇ, _vorticem_ de fluvio et omni alia       re in orbem acta, ut δίνη, seu δῖνος proprie dici. Sed vid. not.       ad III, 475; _picea caligine torrens_ emend. Ill. Herd. in literis       ad me missis. Non male, opinor, si v. 630 _flammans_ reponatur.       Sed vulgata lectio exquisitior videtur.     At medios inter cœtus pietate sinistra,   Infelix Tymbrene, furis; Pœnoque parentis   Dum properas auferre necem, reddentia formam   Ora tuam laceras, temerasque simillima membra.                   635   Vos etiam primo gemini cecidistis in ævo,     632. _pietate sinistra_, perversa. Conf. Ovid. Met. VII, 339 sq., et     VIII, 477. Patrem ipse interimit, ne ab hoste occidatur.     633. _parentis necem_, ejus occidendi potestatem.     634. _reddentia formam_, etc. Cf. Jani ad Hor. Od. IV, v, 23.     635. _temerasque_, vid. ad I, 11.     636. Poeta more suo legit vestigia Virg. Æn. X, 390 sqq. ubi vid.     Heyne. Sed vss. 640... 649 luxuriantis sunt ingenii, et magis     Ovidii lusibus, quam epicæ gravitati congruunt. Conf. tamen Bulæus     et Burm. ad Val. Fl. I, 368. Barth. ad Stat. Theb. IX, 295, et, quos     Drak. laudat, Plaut. Prolog. Menæchm. v. 18 sq. Quint. Declam. VIII,     p. 129 et 138; Gronov. Diatr. Stat. c. 9; et Iscan. bell. Troj.     II, 176, ubi vid. Dresem.       634. _reddentia_ Col. et Ox. ut _referre_ vultum, faciem, etc.       Recte, nec opus est tot exemplis, quot congessere Heins. et Drak.       Vulgg. _redolentia_, inepte; etsi non prorsus male olere videbatur       Dausq.   Eurymedon fratrem, et fratrem mentite Lycorma,   Cuncta pares; dulcisque labor sua nomina natis   Reddere, et in vultu genetrici stare suorum.   Jam fixus jugulo culpa te solverat ensis,                        640   Eurymedon, inter miseræ lamenta senectæ:   Dumque malis turbata parens, deceptaque visis,   Quo ruis? huc ferrum, clamat, converte, Lycorma;   Ecce simul jugulum perfoderat ense Lycormas.     637. _mentitus_, referens speciem, similis, ψευδαλέος, μιμηλὸς,     ἐεισάμενος, ἀποματτόμενος, ut ap. Val. Fl. VII, 155, 211. D. Heins.     Add. quos Drak. laudat, Claud. in Rufin. 136; Cons. Hon. III, 141;     de laud. Stil. II, 249; bell. Get. v. 320; de rapt. Pros. I, 255;     Erhard. ad Petron. c. 100 al.     638. _dulcis labor_, ut _gratus parentibus error_ apud Virg. l.c.     639. _in vultu suorum stare_, hærere, eum continuo observare, ut     filios certis signis dignoscere disceret.     --_stare_ Marsus exponit, non dubitare.     640. Gemini necem sibi ipsi consciscunt, quo facto mater super     filiorum corpora concidit, quorum nomina etiam post mortem commutat.     --_culpa_, ne matrem occideres, ut patrem Tymbrenus. Cell.     641. _senectæ_, matris senectute jam confectæ.     643. _huc_, in me.     644. _jugulum_ suum.       639. _stare_ libri scripti et editi ante Nicandrum, qui in Junt.       primus edidit _hærere_, quod interpretat. τοῦ _stare_, esse,       N. Heins. et Drak. ad h.l. et ad VII, 398 permultis poett. locis       evincunt, quibus tamen _stare_, ut ἱστάναι, plerumque simpl.       _esse_ significat. Confer Heyne ad Virg. Æn. I, 646; VII, 553,       et Burm. de Jove Fulgerat. c. 14, p. 322 sq.       642. _mali turbata_ Put. prob. N. Heins. quasi ubique inculcanda       sit hæc elegantia, quam poeta passim respuit. Idem conj. _visu_,       vel græce, _visus_.   Sed magno, quinam, Eurymedon, furor iste? sonabat                645   Cum planctu, geminæque nota decepta figuræ,   Funera mutato revocabat nomine mater;   Donec, transacto tremebunda per ubera ferro,   Tunc etiam ambiguos cecidit super inscia natos.     647. _Funera_, cadavera, mortuos filios, ut ap. Virg. Æn. VI, 510;     IX, 492; cf. Burm. ad Val. Flacc. VII, 643, et ad Quintil. Declam.     XII, 26.     --_revocabat_ ad vitam, more veterum, quo mortui conclamantur et     _vocantur_. Conf. Lucret. III, 470; et Heyne ad Virg. Æn. II, 644;     et ad Tibull. III, 2, 15.       645. _Quinam_ Col., h. quisnam, qualis, ut _qui_ mollius pro       _quis_. Conf. Drak. ad VII, 538, et IX, 651, ubi laudat X, 117;       XIII, 450; XV, 668; Heins. ad Virg. Ecl. II, 19; ad Ovid. Met.       XIV, 162, et ad Prudent. Apotheos. v. 418; Bent. ad Horat. Serm.       I, iv, 41; v, 79; Gronov. Obss. ad script. eccles. c. 21.       _Quianam_ reposuit Lefeb. vid. ad I, 134. Vulgo _Quonam_. Quidam       _quoniam_ et _quam_. Scaliger ad marg. Silii emend. _Sed, Mago,       quonam_. Male!  [“XV, 668” recte XV, 665]       646. _nota_ Col. Vulgatum _notis_ ad aurem suavius.       647. Sic scripti et Parm. Vulgo _Nomine m. r. funera_. Proxime       verum _Funere m. r. nomina_ Med. _revocabat_, scil. et spectaculum       et dolorem funeris, perperam edidit Lefeb. coll. Virg. Æ. II, 3,       vid. not.       649. _Tunc etiam a._ Col., h. quos ne moriens quidem dignoscere       potuit propter formæ similitudinem. Vulgo _Cessit et ambiguos_.     Quis diros urbis casus, laudandaque monstra,                   650   Et fidei pœnas, et tristia fata piorum   Inperet evolvens lacrimis? vix Punica fletu   Cessassent castra, ac miserescere nescius hostis.     650. Silio ante oculos observabantur duo Maronis loci, Æn. II,     6... 8, et v. 361 sqq. Conf. inf. V, 420 sqq.     --_monstra_ dicuntur omnes res insolitæ et portentosæ, vel quæ     præter naturam fiunt, v.c. monstrosa phænomena ap. Virg. Æn.     III, 583, ostenta et prodigia, τέρατα, ibid. II, 172; III, 59;     V, 659; _monstra pœnae_, h. pœnæ insolitæ et inmanes, infra VI, 583;     _monstra_, ἄτοπα, indigna, ingloria, X, 61. Hinc _monstra_ h.l.     possunt esse insolita facinora et atrocia, cædes cognatorum,     _laudanda_, quia ex fidei constantia manarunt: nisi malis jungere     _monstra fidei_, h. rara et insolita fidei specimina, δείγματα, ut     _virtutum monstra_ dixit Flor. I, x, 8, et _miraculum audaciæ_, Liv.     II, 10; cf. Grut. ad Hist. Aug. p. 4. Cell. _laudanda_ putat esse ex     disciplina Stoicorum, qui talia facinora laudabant. Dausq. exponit     memorabilia, quale memoret Plin. VII, 3, extr. ≪in uterum protinus     reversus infans Sagunti, quo anno ab Hannibale deleta est.≫     652. _Evolvere_, ab initio repetere, et hinc exponere, narrare, ut     apud Virg. Ge. IV, 509; Æn. IX, 528; Stat. Th. I, 2; cf. Ind.     --_vix Punica ... hostis_. Cf. Virg. Æ. II, 6, 7; XI, 259 (ubi     vid. Cerda et Heyne), et, quos Draken. laudat, Ovid. in Ibin. v. 207     seq., et Trist. III, ix, 59; Sen. Agam. v. 521.     653. _miserescere nescius hostis_, ut X, 491, qui locus ad verbum     expressus ex Virg. Ge. IV, 470.       651. _fata_, non _facta_, Col. Neutrum ab h.l. alienum.       652. _Imperet_ scripti cum R. 2 et 3; ut _imperare amori_,       _menti_, _iræ_, _libidini_. Vid. si tanti est, Drak. _imperare       velit_ glossa in c. Tell. Vulgo _Temperet_, quod ex Virg. Æ.       II, 8, margini adscriptum irrepsisse videtur.   Urbs, habitata diu Fidei, cæloque parentem   Murorum repetens, ruit inter perfida gentis                      655   Sidoniæ tela, atque inmania facta suorum,   Injustis neglecta Deis: furit ensis et ignis;   Quique caret flamma, scelerum est locus! Erigit atro   Nigrantem fumo rogus alta ad sidera nubem.   Ardet in excelso proceri vertice montis                          660   Arx, intacta prius bellis: hinc Punica castra,   Litoraque, et totam soliti spectare Saguntum:   Ardent tecta Deum; resplendet imagine flammæ   Æquor, et in tremulo vibrant incendia ponto.     654. Bene transtulit locum Virg. Æn. II, 363 sqq.     655. _Murorum parentem_, conditorem, auctorem (de quo, si tanti est,     vid. Drak. ad h.l. et Bentl. ad Hor. Od. III, iii, 65, qui ad     fastidium docti sunt) scil. Herculem. Cf. I, 273 sqq.     657. _neglecta Deis_ ut ap. Hor. Od. I, ii, 35.     658. _scelerum est locus_, cædibus polluitur.     663. Cf. XII, 732, et Heyne ad Virg. Ge. II, 281; Æn. II, 312, inpr.     VII, 9 (ubi cf. Cerda); VIII, 22 sq., et Burm. ad Val. Flacc.     III, 558, et ad Petron. 127.     664. _vibrant_, vid. ad v. 587, et ad I, 539.       656. _fata_ Col. ut v. 651, prob. N. Heins. Vulgatum præferebat       Drak.       662. _solita hinc spectare_ (scil. arx, hinc castra P. et litus,       hinc Saguntum) emend. N. Heins. _solita inspectare_ scripsit       Lefeb., qui posterius voc. in antiquis deprehendit. Sed nihil       forte est, quod in vulgata sperni et displicere possit, si verba,       _hinc_ (h. inde, ex hac arce), _Punica... Saguntum_, parenthesi       includantur et voc. _soliti_ ad Saguntinos referatur.       663. _resplendet_ Col. et Ox. cum priscis edd. vid. not. Marsus       primum edidit _respondet_, in quo nescio quid occultioris       philosophiæ inesse putabat Dausq.     Ecce inter medios cædum Tiburna furores,                       665   Fulgenti dextram mucrone armata mariti,   Et læva infelix ardentem lampada quassans,   Squalentemque erecta comam, ac liventia planctu   Pectora nudatis ostendens sæva lacertis,   Ad tumulum Murri super ipsa cadavera fertur.                     670     665. Scena postrema, non minus ornate, et ad mœroris furorisque vim     apte expressa. Tiburna iterum in conspectum prodit, sed sup. v. 614     seq. ipsa Tisiphone. quæ itaque denuo formam mutasse videtur.     668. _erecta comam_, furentis habitus. Cf. Heyne ad Virg. Æn.     VI, 48, et Burm. ad Val. Fl. II, 213.     --_Squalentem_ cruore, vel quia squalor sordesque lugentibus     tribuuntur.       668. _arrecta_ Tell. quod recepit Lefeb. et ad exemplum Virg. Æ.       IV, 280, tam h.l., quam VII, 686; IX, 595; alibique passim       legendum censebat N. Heins. nescio cui bono? Vulgatam exemplis       tuentur Drak. ad hh.ll. et Burm. ad Val. Fl. II, 213.   Qualis, ubi inferni dirum tonat aula parentis,   Iraque turbatos exercet regia Manes,   Alecto, solium ante Dei sedemque tremendam,   Tartareo est operata Jovi, pœnasque ministrat.     671. Cf. Virg. Æn. VI, 555 seq., 570 seq.; Hom. Il. ι,     565 sq.     672. _Ira regia_, regis, h. iratus rex inferorum.     --_exercet_, vexat.     674. _Jovi Tartareo_, ut _Jovi Stygio_, I, 386; _nigro_, VIII, 116,     ubi vid. Drak. Ζεὺς χθόνιος et καταχθόνιος ap. Orph. H. XVII, 1, et     Hom. Il. ι, 457.     --_operata est_ ἀορίστως pro operatur, h. operam dat, vel operari     solet. Vid. ad v. 70.       674. _pœnisque m._ suspic. N. Heins. ut _ministrare velis_ dixit       Virg. Æ. VI, 302; X, 218; _telis et habenis_ Stat. Th. VII, 752;       _vitiis_ Grat. Cyneg. 314. Non male: sed nec vulgata spernenda.       Conf. XIII, 295, et Virg. Æ. I, 213, ubi vid. Burm. et Heyne.   Arma viri, multo nuper defensa cruore,                           675   Inponit tumulo inlacrimans; Manesque precata,   Adciperent sese, flagrantem lampada subdit.   Tunc rapiens letum, ≪Tibi ego hæc, ait, optime conjux,   Ad Manes, en, ipsa fero.≫ Sic ense recepto   Arma super ruit, et flammas invadit hiatu.                       680     675. _Arma nuper defensa_, cf. I, 519 sqq.     678. _rapiens letum_, vid. ad I, 569.     --_hæc_ arma, δεικτικῶς.     679. _ense recepto_ sc. in viscera, vel corpore, ut X, 7, et ap.     Cic. Rosc. Am. 12.     680. _hiatu_, patulo quasi ore, cupide haustura. Cf. IV, 336.     Semiambusta jacet nullo discrimine passim   Infelix obitus, permixto funere, turba.   Ceu, stimulante fame, quum victor ovilia tandem   Faucibus invasit siccis leo, mandit hianti   Ore fremens inbelle pecus, patuloque redundat                    685   Gutture ructatus large cruor: incubat atris   Semesæ stragis cumulis; aut, murmure anhelo   Infrendens, laceros inter spatiatur acervos.     681. Non penitus cinefieri dedecorosum et inominale, Dausq.     682. _Infelix obitus_, ut v. 570.     --_funere_, ut v. 647.     683. Ornatissima comparatio, quam Silius, ut multi alii, mutuatus     est a Virg. Æ. IX, 339 sqq., et X, 723 sq. Conf. etiam Æn. IX, 59     sqq., et Burm. ad Val. Fl. VI, 613 sq. Sed h.l. ad confusam     semiambustorum mortuorumque stragem spectat. Utraque scena non magis     fœda, quam miserabilis.     686. _atris_, infelicibus; vel ob atrum cruorem. Vid. ad V, 165.     688. _laceros_, lacerarum ovium.       684. _invasit_, non _invadit_, scripti cum Parm. et Med.       688. _interspatiatur_ una voce legendum videbatur Dausq.   Late fusa jacent pecudes, custosque Molossus,   Pastorumque cohors, stabulique gregisque magister;               690   Totaque vastatis disjecta mapalia tectis.   Inrumpunt vacuam Pœni tot cladibus arcem.   Tum demum ad Manes, perfecto munere, Erinnys   Junoni laudata redit, magnamque superba   Exsultat rapiens secum sub Tartara turbam.                       695     689. Canes Molossi, ex Epiro, robore insignes, et non minus ad     custodiam gregis, quam ad venationem idonei erant. Poetæ autem     epitheta a præstantiori aliquo genere repetere solent. Vid. ad     I, 421.     692. Cf. Liv. XXI, 24, 25.     694. _superba_, læta prospero rei eventu. De Furiæ reditu ad Orcum     pauca dixit, non ausus in certamen descendere cum Virg. Æneid. lib.     VII, vers. 540 seq.       691. _septis_ pro _tectis_ volebat N. Heins. quia ovile ac bovile       poetis passim _septa ovium_ et _boum_ dicuntur. Vulgatum defendit       Drak. coll. sup. v. 444.     At vos, sidereæ, quas nulla æquaverit ætas,   Ite, decus terrarum, animæ, venerabile vulgus,   Elysium et castas sedes decorate piorum.     696. Eximium epiphonema, quod ad sensum commiserationis, cui ipsum     poetam indulgere videmus, augendum, et, inde a v. 699, ad invidiam     Hannibali faciendam, permultum valet. Cf. IV, 396, et Virg. Æn.     IX, 446 sqq.     --_sidereæ_, divinæ, eximiæ.     --_quas nulla æquaverit ætas_, quibus nulli unquam mortales æqui,     æquales, pares fuerint scil. fide et constantia, adeoque gloria.     697. _Ite, decorate_, sine copula media, ut sæpe fit, Drak. qui     laudat Heins. ad Claud. de R. P. I, 92.     698. De _Elysio_, v. Herman. Mythol. Lyric. p. 473 sqq. Heyne ad     Virg. Æn. VI, 637 sqq., et ibid. Exc. VIII; it. Opusc. Academ. T. I,     p. 395. sqq.     --_castas sedes_, ubi sunt animæ _castæ_ a vitiis et peccatis,     adeoque piæ, sanctæ, ut _castum agmen_ ap. Claud. de Rapt. Pr.     II, 322; cf. ad I, 481.       697. _venerabile vulgus Elysio_ conj. N. Heins. Sed Draken. solam       distinctionem mutavit, commate post _vulgus_ posito. Conf. Virg.       Æn. V, 734, 735.   Cui vero non æqua dedit victoria nomen,   (Audite; o gentes, neu rumpite fœdera pacis,                     700   Nec regnis postferte fidem!) vagus exsul in orbe   Errabit toto, patriis projectus ab oris;   Tergaque vertentem trepidans Carthago videbit.   Sæpe Saguntinis somnos exterritus umbris   Optabit cecidisse manu; ferroque negato,                         705   Invictus quondam Stygias bellator ad undas   Deformata feret liventi membra veneno.     699. Poeta eodem artificio usus est, quo Maro Æn. X, 501 sq. ubi     vid. Heyne. Cf. inf. XIII, 874 sqq.     --_non æqua_, injusta.     701. _exsul_ Hannibal in Syria, Creta et Bithynia, quod vel ex Liv.     XXXIII, 47, 49; XXXIV, 60; XXXVII, 23, 24, et XXXIX, 51, notum.     704. Olim credebant, interfectorum animas eos, quorum scelere     perierant, hostiliter persequi, Drak. qui laudat XVII, 161 sqq.     Claud. in Rufin. II, 324 sq., et Broukh. ad Tibull. I, vi, 15. Add.     Virg. Æ. IV, 385 sq.     705 sqq. Optabit in pugna, ut virum fortem decet, cecidisse, et, hac     morte negata, indigno modo necem sibi veneno consciscet. Illud optat     ipse infra XVII, 265 sq. Cf. XIII, 892, et Liv. XXXIX, 51.     --_manu_, non sua, sed hostium, ut ap. Virg. Æn. II, 645 (ubi vid.     Burm. et Heyne), vel in pugna, ut ap. Virg. Æn. II, 434 et passim,     etiam in prosa. De manu viri fortis, qua cecidisse heroibus maximum     mortis solatium fuerit, præter Dausq. accipit Drak. ad IV, 672, ubi     V, 561 sq.; IX, 426; X, 303; Virg. Æn. X, 829; et alia loca confert,     ut ad hoc loco verba Sen. Agam. v. 515. _Felix vocatur, cadere qui     meruit manu_, unde ap. Virg. Æn. II, 434, verba _ut caderem manu_     jungenda putat.       699. _Cui_ Col. prob. N. Heins. ut ad Hannibalem referatur. Vulgo       _Quis_, vel _Queis_.       700. _ne_ Lefeb. vitiose.        *       *       *       *       *            *       *       *       * Errata: Liber II   85n. quæ plaustris inponunt  [inponnunt]   99v. si _inopina s. i._ pro _inopino s. i._ dictum acceperis.     [_“pro, inopino s. i.,” scriptum_]   107v. vel _validusque chalybs_  [validusqae]   112n. Vid. Valcknar. ad Eurip. Hipp. p. 317.  [_sic scriptum_]   299... 303v.  [299, 303]   327n. Kœppen  [Cœppen]   364n. quoniam ὅρκιος est.  [ὄρκιος]   367v. Hor. Od. II, 13, 22, xiv, xvii et al.     [i.e. II, xiii, 22 et II, xiv, 17]   421v. etiam Withoff.  [_sic scriptum_]   525n. Conf. vid. 635.  [_sic scriptum_] C. SILII ITALICI PUNICORUM LIBER TERTIUS. ARGUMENTUM. Sagunto diruta, Bostar in Libyam mittitur, ut de eventu belli Romanis inlati oraculum Jovis Hammonis in Marmarica consulat; 1-13. Hannibal ipse Gades petit, ubi in templo Herculis, cujus labores in foribus sculptos contemplatur, donaria Deo vota suspendit; 14-44. Et recessum adcessumque maris admiratur; 45-60. Inde Himilcen, uxorem suam, quamvis invitam cum filiolo lactente in Africam amandat; 61-157. Curis vero et laboribus fessus, nocte adpetente, somno altiore obprimitur, in quo ei obfertur species Mercurii, qui ipsius cunctationem increpat, seque ab Jove ducem in Italiam ei missum memorat; 158-213. Hoc visu lætus extemplo copias ex hibernis educit, quæ sigillatim recensentur; 214-405. Has per Pyrenæum saltum Bebrycumque fines traducit, et ex Volcarum agro Rhodanum ac deinde Druentiam, qui et ipse Alpinus amnis longe omnium Galliæ fluviorum difficillimus transitu est, trajicit; 406-476. Tum per Gallias, fusis, qui iter morari atque impedire conabantur, ad Alpes contendit, in quarum jugum milites, pugnando et tædio laborum malorumque fessi, sed promissis et oratione ducis confirmati, duodecimo demum die evadunt; 477-556. Gravissimo labore jam præter omnium opinionem exantlato, Venus de periculo, Romanis inminente, cum patre conqueritur; 557-569. Jupiter contra, spe belli fortiter a Romanis gerendi feliciterque olim finiendi, filiæ dolorem levat, et futuram Romæ fortunam splendidumque Flaviæ gentis imperium, vaticinantis in modum, exponit; 570-629. Interea Hannibal, Alpibus per varios casus et tot discrimina rerum superatis, in Italiam degreditur, et in Taurinis, quæ Gallis proxima gens est, castra ponit; 630-646. Eodem Bostar, ex Africa reversus, pervenit, et oraculo Jovis Hammonis, cujus situm et originem describit, prosperum futuri belli eventum portendi nuntiat, quo militi ad dimicandum animus incenditur; 647-714.   Postquam rupta fides Tyriis, et mœnia castæ,   Non æquo Superum genitore, eversa Sagunti;   Extemplo positos finiti cardine mundi   Victor adit populos, cognataque limina Gades.     1. Conf. Liv. XXI, 21.     --_castæ_, vid. ad I, 481.     2. _Non æquo_, quod Drak. monet, vel cum Marso exponi potest,     injusto Jove, qui ejus eversionem permisit (cf. II, 657 et 699); vel     præter fas et æquum, quemadmodum _æquo Jove_ fieri dicitur, quidquid     recte et ordine fit (v.c. Horat. Ep. II, i, 68); vel denique, cum     Cell., invito, irato, quæ ratio ceteris præstare videtur: nam     Jupiter ὅρκιος est. Vid. ad I, 9; et II, 364. Sic _Jove non     probante_ dixit Hor. Od. I, ii, 19, ubi vid. Intpp.     --_eversa_ post octo, vel novem menses Vid. Polyb. III, 17; Liv.     XXI, 15; Flor. II, 6.     3. _Extemplo adit Gades_, sed, teste Liv. XXI, 21, 22, primum     Carthaginem novam. Cf. ad v. 159.     --_cardine_, termino, vel extrema parte mundi, tunc temporis     cogniti. Cf. ad I, 141.     --_positos_, κειμένους. Vid. Heins. ad Ovid. ex Ponto I, v, 78.     4. _limina_, aedes, urbes.     --_cognata_ Carthagini: nam Phœnices, et quidem Tyrii, a Rubro mari     profecti, utramque urbem condidere. Vid. Strab. III, p. 116, al.     221; Curt. IV, 4; Vellei. I, 2; Diodor. V, 20; Isidor. Orig. XV, 1;     Plin. IV, 22; et V, 19; ubi vid. Hard. Fest. Avien. Descr. Orb. v.     611 sq. et alii, qui tradunt, insulam, prius Κοτινοῦσαν dictam, a     Phœnicibus Ἐρυθίαν (quam Strabo l.c. et p. 257. C. aliique a Gadibus     distinguunt), et a Pœnis Γάδειρα, גדר h. sepem, marinis objectam     fluctibus, vocatam esse. De Carthaginis originibus vid. ad I, 21     sqq.       4. _litora_ Put. solemni varietate.   Nec vatum mentes agitare et præscia corda                          5   Cessatum super imperio: citus æquore Bostar   Vela dare, et rerum prænoscere fata jubetur.   Prisca fides adytis longo servatur ab ævo,   Qua sublime sedens, Cirrhæis æmulus antris,   Inter anhelantes Garamantas corniger Hammon,                      10   Fatidico pandit venientia secula luco.   Hinc omen cœptis, et casus scire futuros   Ante diem, bellique vices novisse petebat.     5. _agitare_, explorare.     6. _imperio_ orbis terrarum.     8. Oraculum Hammonis (de quo vid. ad I, 414, et inf. v. 666 sqq.)     _æmulum_ Delphico, h. tam antiquum et celebre, ut cum Delphico de     principatu quasi contendat.     9. _sublime sedens_, vid. Heins. ad Ovid. Ep. IX, 129, et Burm. de     Jove Fulgerat, p. 322 sqq. Dausq. hæc verba eo spectare putabat,     quod Hammonis simulacrum, quum responsum petitur, navigio aurato     gestant sacerdotes, si fides habenda Curt. IV, 7, et Diodor.     XVII, 50.     --_Cirrha_, Phocidis urbs et navale Delphorum, unde pro ipsis     Delphis, et _antra Cirrhæa_ pro oraculo Delphico, quod ex specu edi     solebat, ponuntur.     10. _anhelantes_ ob sitim, qui æstu solis torrentur.     13. _Ante diem_, ut ap. Virg. Æn. IV, 620, et Ovid. Met. I, 148.     --_novisse petebat_, quærebat, optabat, ut ap. Horat. Ep. I, xi, 29,     et Martial. V, 51.       8. _adyti_ reposuit Lefeb. quasi poetæ non centies numero plur.       pro sing. utantur. Idem mox _Cyrrhæis_ scripsit, et _Cyrrheis_       Dausq. Sed Κίῤῥαν quis nescit?     Exin clavigeri veneratus numinis aras   Captivis onerat donis, quæ nuper ab arce                          15   Victor fumantis rapuit semiusta Sagunti.     14. Hannibal Gades petit, et adcedit templum Herculis Gaditani, ut     apud Liv. XXI, 21. Locus noster class. est de hujus dei sacris, de     quibus aliunde parum nobis constat, et de templo, quod ultra XII     M.P. a Gadibus aberat teste Strab. III, p. 117, al. 169, et summæ     semper religionis fuit, unde Romani etiam, aliique populi sæpe illud     voti causa adiere; de quo vid. Diodor. V, 20. Opes ejus et ornamenta     magno sibi usui fuisse memorat Cæsar b. Civ. II, 18. Illud duæ     inprimis columnæ quadratæ ex auro argentoque conflatæ (sed si Strab.     fides habenda, χαλκαὶ ὀκτοπήχεις, ἐν αἷς ἀναγέγραπται τὸ ἀνάλαμα τῆς     κατασκευῆς τοῦ ἱεροῦ), cum scriptura Phœnicia ornasse, et fabulæ     etiam de duabus Herculis columnis locum dedisse dicuntur. Conf.     Arrian. de Expedit. Alex. M. II, 16; Appian. Hisp. c. 2 (qui in hoc     templo, a Phœnicibus condito, horum ritu Herculem Tyrium, non     Ægyptium, vel Thebanum, sua etiamnum ætate cultum fuisse tradunt),     Mela III, 6; Diodor. V, 20; Macrob. Sat. I, 20; Eustath. ad Dionys.     Perieg. v. 65; inpr. Philostr. vit. Apollon. V, 5, p. 190, 191;     Bochart. Chan. I, 34, p. 675 sq.; Gyrald. Synt. X, 333; Tristan.     Comm. hist. p. 378, 382 sq., et 486. Ceterum Silius ad sacra     Herculis Gaditani nonnulla, quæ proprie ad sacra hujus dei apud     Ægyptios et in Italia pertinent, transtulisse, et v. 32 sqq. ubi res     ab eo gestas recenset, Herculem Gaditanum cum Thebano confudisse     videtur.     --_aras onerat_ (scil. Hannibal, non Bostar, quod Barth. putabat)     _donis_, ut ap. Virg. Æn. V, 101; et X, 620.       14. _cornigeri_ emend. Modius. Male! Poeta enim non amplius de       Jove Hammone, sed de Hercule Gadit. agit, et voce _Exin_ sermonis       seriem abrupit. Numum Hadriani, qui Herculem Gadit. _clavigerum_,       κορυνηφόρον, exhibet, ex Tristani Comm. histor. T. I, p. 486,       exprimendum curavit Drak.       16. _semusta_, et IX, 123, _semanimi_, auctore N. Heins. scripsere       Drak. et Lefeb. Sed vid. Pier. Heins. et Heyne ad Virg. Æn.       III, 578; V, 697; X, 396. _Semiambusta_ sup. II, 681. Conf. inf.       ad v. 495, et ad II, 353. Vel pueris nota est συνίζησις.   Vulgatum, nec cassa fides, ab origine fani   Inpositas durare trabes, solasque per ævum   Condentum novisse manus: hinc credere gaudent   Consedisse Deum, seniumque repellere templis.                     20     17. Vulgaris, nec vana quoque fama est, templum non saxo, sed     trabibus asseribusque exstructum esse, nec unquam refectionem     desiderasse. Πετρῶδες δὲ αὐτῆς οὐδὲν, ἀλλὰ βαλβῖδι ξεστῇ εἴκασται.     Ceterum Marsus monet, poetam ad hoc templum traduxisse, quod de     templo Apollinis Uticensi et Dianæ Saguntino memoret Plin. XVI, 40,     eorum scil. ≪trabes etiam nunc durare, ita ut positæ fuerint prima     urbium origine.≫     19. _gaudent_, solent, ut _amant_, φιλοῦσι.     20. _Consedisse_, sedem ibi ac domicilium constituisse, vid. V.L.     21, 22. Sacerdotes a sacris et ara H. feminas arcent, ut in     Italia, vid. Macrob. Sat. I, 12. Gell. II, 6; et Prop. IV, iv, (al.     ix), 21... 70.       19. _Hinc_, non _hic_, Col. et Put. cum Ven. Marsi et all. edd.       prob. N. Heins. Tum suppl. hic, sc. hoc in templo, quod durum est.       Ego potius crediderim legendum esse, _Hic c. g. Concessisse_ sc.       vita, seu fato et naturæ. h. mortuum esse, ut ap. Tac. Ann.       IV, 38; XIII, 30. Nam teste Mela III, 6, _ut sanctum sit templum,       ossa Herculis ibi sita efficiunt_.   Tum, quis fas et honos adyti penetralia nosse,   Femineos prohibent gressus, ac limine curant   Sætigeros arcere sues: nec discolor ulli   Ante aras cultus; velantur corpora lino,   Et Pelusiaco præfulget stamine vertex.                            25     23. Id Herculi Ægyptio proprium fuisse notat Dausq. et ab Ægyptiis     ortum, qui sues et subulcos aversabantur ut inpuros, quod vel ex     Herodoto II, 47, notum. Sed aliis locis porcos Herculi inmolatos     esse, patet ex Sext. Empyr. Pyrrh. hypotyp. III, 24, p. 155; et     Phædr. Fab. V, 4, quos citavit Drak.     --_curant arcere_, pro arcent, Drak. qui laudat Barth. ad Stat. Th.     II, 360, cf. Virg. Æn. IX, 518.     --_nec discolor_, unus idemque.     24. _velantur lino_, h. vestibus lineis, quarum usus sacris Isidis     proprius. Vid. Broukh. ad Tibull. I, iii, 30. Cave tamen existimes,     his verbis, lectionem vulg. loci Virg. Æ. XII, 120. confirmari.     25. _Pelusiaco stamine_, Ægyptio lino: nam _Pelusium_ urbs Ægypti,     nunc _Tineh_, non _Damiata_. Epitheton ornat et cum dilectu positum     est: de hujus enim lini candore et mollitia vid. inf. v. 374; Plin.     XIX, 1, et Grat. Cyneg. v. 41 sq. _Stamen_ vero h.l. est vitta, seu     infula, ut ap. Prop. IV, ix, 52. Frontes sacerdotum Ægypt. vitta     forte linea, non, ut vulgo, lanea, cingebantur. Vide Heyne ad     Virgilium, loco citato.       25. _Et_, non _Ex_, scripti et priscæ edd.   Discinctis mos tura dare, atque e lege parentum   Sacrificam lato vestem distinguere clavo.   Pes nudus, tonsæque comæ, castumque cubile:   Inrestincta focis servant altaria flammæ.   Sed nulla effigies, simulacrave nota Deorum                       30   Majestate locum, et sacro inplevere timore.     26, 27. Poeta ad Herculem traduxisse videtur, quæ solis cultui     apud Phœnices propria erant. Heliogabalus certe, Bassianus olim     dictus, et Emesæ in Phœnicia natus, ibi ut solis sacerdos προῃει     σχήματι βαρβάρῳ, χιτῶνας χρυσοϋφεῖς καὶ ἁλουργεῖς χειριδωτοὺς καὶ     ποδήρεις ἀνεζωσμένος, τά τε σκέλη σκέπων πάντα ἀπ᾽ ὀνύχων ἐς μήρους,     ἐσθῆσιν ὁμοίως χρυσῷ καὶ πορφύρᾳ πεποικιλμέναις, et, quum Imperator     esset ac Nicomediæ hiemaret, τὴν ἱερωσύνην τοῦ ἐπιχωρίου θεοῦ, ᾗ     ἐντέθραπτο, περιεργότερον ἐξώρχητο· σχήμασί τε ἐσθῆτος     πολυτελεστάτης χρώμενος, διά τε πορφύρας χρυσοῦ ὑφάσμασι,     περιδεραίοις τε καὶ ψελλίοις κοσμομένος·-- ἦν τε αὐτῷ τὸ σχῆμα     μεταξὺ Φοινίσσης ἱερᾶς στολῆς καὶ χλιδῆς Μηδικῆς: unde et principes     Romanorum Heliogabalo et Soli sacra faciebant, ἀνεζωσμένοι χιτῶνας     ποδήρεις καὶ χειριδωτοὺς, νόμῳ Φοινίκων (ut fere h.l. _e lege     parentum_) ἐν μέσῳ φέροντες μίαν πορφυραν ὑποδήμασι τε λίνου     πεποιημένοις ἐχρῶντο, ὥσπερ οἱ κατ᾽ ἐκεῖνα τὰ χωρία προφητεύοντες.     Vid. Herodian. V, 3 et 5. Non ad manum mihi est, quem ex eodem     Herod. docte h.l. illustrasse N. Heins. notavit, Rubenius rei     vestiar. I, 17.     27. _latus_ itaque _clavus_ etiam sacerdotum insigne fuit, et     Baliares, Gaditanis vicini, πλατυσήμους χιτῶνας invenere. Vide quos     Dausq. laudavit, Strab. III, p. 116, al. 169; et Eustath. ad Dionys.     Per. Vid. 65.     28. Ἀνυποδησία in sacris plurium populorum usitata erat. Vid. Spanh.     ad Callim. H. in Cer. vers. 125, et Sagittar. de Nudipedal. vett.     29. Hercules ut in Græcia roboris, sic in Oriente et inpr. Phœnicia,     ubi origo totius fabulæ et ideæ, quam veteres sibi de hoc deo     informarunt, quærenda est, Solis symbolum fuit: unde ignis æternus,     ut in templo Vestæ. Vide Selden. de Molocho in Synt. I. de Diis     Syris c. 6. Cl. Herman. Mythol. Lyricor. pag. 293 seqq.; Voss.     Theol. Gent. II, 15; et quos Drak. laudat, Tristan. Comm. hist.     T. I, p. 494; T. II. p. 165; et Beger. Thes. Brand. T. III, p. 46.     30. Comparant Philostr. vit. Apoll. V, 5, ubi refert, in hoc templo     Herculi Ægyptio et Thebano aras esse, ἀγάλματα δέ αὐτοῖν οὐκ εἶναι·     βωμοὺς δὲ τοῦ μὲν Αἰγυπτίου δύο χαλκοῦς καὶ ἀσήμους, ἕνα δὲ τοῦ     Θηβαίου. Huic loco alium, non minus aptum et memorabilem adjicio ex     Herodiano V, 3, ubi de Phœnicio Solis templo agitur: ἄγαλμα μὲν οὖν,     ὥσπερ παρ᾽ Ἑλλησιν ἢ Ῥωμαίοις (ut h.l. _simulacra nota_ sc. Romanis     atque recepta) οὐδὲν ἐστηκε χειροποιητὸν θεοῦ φέρον εἰκόνα· λίθος δὲ     τίς ἐστι μέγιστος, κάτωθεν περιφερὴς, λήγων εἰς ὀξύτητα. Κωνοειδὲς     αὐτῷ σχῆμα, μέλαινά τε ἡ χροιὰ. διοπετῆτε αὐτὸν εἶναι σεμνολογοῦσιν,     ἐξοχὰς δὲ τινας βραχείας καὶ τύπους δεικνύουσιν· εἰκόνα τε Ἡλίου     ἀνέργαστον εἶναι θέλουσιν, οὕτω βλέποντες. Herculem sub symbolo     ignis inrestincti, non arboris, quod ex v. 691, perperam Dausq.     colligebat, cultum fuisse suspicabatur Drak.     31. _timore_, vide ad I, 82.       26. Non _thura_, a θύω, sed _tura_, a voc. Celt. _tyr_, resina,       recte scribi notat Lefeb. male rem, ex Arabia adlatam, a Celtis       repetens. Servius ad Virg. Ge. I, 57; a _glebis tunsis_, quibuscum       tus de arboribus fluens coalescat, sed melius alii a _tusis_       granis tus dictum putant.       30. _nullæ e. s. vota D._ utique corrigendum censebat N. Heins.       contra sentiente Drak. quo judice mens poetæ est, in hoc templo       simulacrum Herc. non nosci ejusque effigiem non exstare. Vid. not.     In foribus labor Alcidæ Lernæa recisis   Anguibus hydra jacet, nexuque elisa leonis   Ora Cleonæi patulo cælantur hiatu.   Ast Stygius, sævis terrens latratibus umbras,                     35   Janitor, æterno tum primum tractus ab antro,   Vincla indignatur, metuitque Megæra catenas.     32. In foribus templi labores Herculis (Thebani) expressi, non vero     pictis tabulis, ut VI, 653 sqq. sed _cælatura_, vel sculptorio et     anaglypho opere (_en bas relief_) quod ex v. 34 intelligitur, et ex     Philostr. l.c. nisi quod hic in ara et columnis τὰ δώδεκα Ἡρακλέους     ἐργα ἐκτετυπῶσθαι λίθου ὄντα, memorat: quæ Silius, Maronis vestigia     premens, ad fores templi transtulit, quæ ita olim ornari solebant.     Drakenb. laudat Cic. Verr. IV, 56; Val. Fl. V, 417; Claud. Cons.     Hon. VI, 44; Ovid. Met. II, 4; Prop. II, xxiii, 2. Cf. Heyne Exc.     XV, ad Virg. Æn. I, 453 sq.; et Not. ad Ge. III, 26 sq; et Æn. VI,     20 sq. Posteriorem locum poeta noster etiam in eo expressit, quod     otium fecit Hannibali ad argumentum sculpturæ perlustrandum, misso     Bostare, qui oraculum consuleret, quemadmodum Æneas interea Achaten     ablegaverat ad Sibyllam adducendam. Qua occasione utitur ad     narrationem de sacris Herculis rebusque ab eo gestis, quæ alioquin     ab h.l. aliena videri possit, carmini suo intexendam. Præterea ad     Virgilii ductum sculpturæ argumentum divisisse videtur. Nam in unis     forium valvis expressa, puto, hydra Lernæa, leo Nemeæus et Cerberus,     v. 32... 37. _Juxta_ vero, h. in alteris valvis (_contra_ ap. Virg.     Æn. VI, 23; et Val. Fl. I, 137), reliqua v. 38... 44. Facile autem     adparet, Silium non nisi sex Herculis _labores_, ἄθλους,     recensuisse, et pugnas cum Antæo, Centauris et Acheloo ad alias res     ab eo gestas spectare. Quis vero poetam ad ejusmodi subtilitatem     exiget?     32. Cf. ad II, 158; et de ipso mytho Cl. Herman. Mythol. Homeri et     Hes. p 75.     33. _leo Cleonæus_, vulgo Νέμεος, vel Νεμεαῖος: nam _Cleone_, seu     _Cleonæ_, Κλεωναὶ, op. Argol. non longe a silva Nemea aberat.     34. _hiatus_, χάσμα ὀδόντων Anacr. II, 4. --_patulus_, ut _Nemeæus     magnus hiatus_ ap. Lucret. V, 24: cf. Burm. ad Val. Fl. I, 34; et     Drak. ad h.l. qui _patulum_ dici monet ob guttur elisum, non ob     malas divulsas, quod Marsus putabat. 35. De Cerbero, et descensu H.     ad inferos vid. Heyne ad Apollod. II, 5, 12. p. 428 sqq.; et Herman.     Mythol. Homeri et Hes. p. 147 et 404. Ipsa verba Silius mutuatus est     a Virg. Æn. VI, 395, 400, 401; et VIII, 296, quod a lectione     sollicitanda VV. DD. revocare debebat. Sed vid. V.L.